Tạp chí Vật liệu và Xây dựng - Bộ Xây dựng

Nghiên cứu đánh giá tính công tác và cường độ nén của bê tông xanh sử dụng hỗn hợp thạch cao phospho và vỏ hàu nghiền mịn thay thế cát tự nhiên

2026-10-19T07:42:46+00:00

Sự khai thác quá mức cát tự nhiên trong sản xuất bê tông đã gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng về môi trường và gia tăng lượng phát thải carbon trong ngành xây dựng. Nghiên cứu này đề xuất giải pháp phát triển vật liệu bền vững bằng cách tận dụng hỗn hợp thạch cao phospho (PG) – một phụ phẩm của công nghiệp hóa chất – và vỏ hàu nghiền mịn (VH) – một loại chất thải thủy sản – làm cốt liệu mịn thay thế một phần cát tự nhiên trong bê tông. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của việc thay thế cát bằng hỗn hợp PG-VH ở các tỷ lệ từ 0% đến 30% (theo khối lượng) đến tính công tác và cường độ nén của bê tông xanh. Trong đó, tính công tác của hỗn hợp bê tông tươi được xác định theo tiêu chuẩn TCVN 3106:2022, và cường độ nén ở tuổi 28 ngày được thử nghiệm trên mẫu lập phương kích thước 150´150´150 mm theo tiêu chuẩn TCVN 3118:2022. Kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng, việc bổ sung hỗn hợp PG-VH làm giảm đáng kể độ sụt của bê tông tươi, giảm từ 18,5 cm (mẫu đối chứng) xuống 9,0 cm ở mẫu sử dụng tỷ lệ thay thế cao nhất. Cường độ nén ở tuổi 28 ngày của các mẫu bê tông xanh biến thiên trong khoảng 30,4 MPa - 45,8 MPa tùy thuộc vào hàm lượng PG-VH sử dụng. Kết quả nghiên cứu khẳng định tiềm năng lớn của việc tận dụng hỗn hợp PG-VH làm cốt liệu mịn thay thế cát tự nhiên, góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí vật liệu và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng.

Đề xuất khung phương pháp xây dựng Bộ yêu cầu thông tin trao đổi theo ISO 19650 cho các dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng tại Việt Nam

2026-10-05T03:44:40+00:00

Trong triển khai Mô hình thông tin công trình (Building Information Modelling – BIM), Yêu cầu thông tin trao đổi (Exchange Information Requirements – EIR) giữ vai trò quan trọng trong quản lý thông tin theo ISO 19650. Mặc dù ISO 19650 và các hướng dẫn liên quan đã xác lập hệ thống yêu cầu thông tin và hướng dẫn phát triển EIR, việc tích hợp, cấu trúc hóa và thích ứng các cơ sở này thành một khung phương pháp theo quá trình cho bối cảnh Việt Nam vẫn còn hạn chế. Trên cơ sở phân tích ISO 19650, các hướng dẫn triển khai quốc tế, TCVN 14177 và hướng dẫn BIM tại Việt Nam, nghiên cứu đề xuất khung phương pháp xây dựng EIR cho dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng gồm bốn bước: (1) xác định mục tiêu và phạm vi quản lý thông tin; (2) xác định Yêu cầu thông tin tổ chức (OIR) và phát triển Yêu cầu thông tin dự án (PIR), Yêu cầu thông tin tài sản (AIR); (3) chuyển hóa PIR và AIR thành các yêu cầu cụ thể trong EIR; và (4) rà soát, hoàn thiện EIR. Khung phương pháp được minh họa trên cơ sở thông tin của Dự án Nhà khách Đông Hòa thông qua tình huống giả định áp dụng BIM. Kết quả minh họa làm rõ quá trình hình thành EIR và duy trì mối liên kết từ mục tiêu quản lý, OIR, PIR và AIR đến các yêu cầu cụ thể trong EIR. Nghiên cứu cung cấp cách tiếp cận có cấu trúc, hướng đến hỗ trợ xây dựng EIR trong bối cảnh triển khai BIM tại Việt Nam.

Định mức xanh trong quản lý chi phí đầu tư xây dựng: Tiếp cận vòng đời và lượng hóa lợi ích carbon của tro, xỉ nhiệt điện

2026-10-28T02:09:51+00:00

Cam kết đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050 đòi hỏi lồng ghép chi phí carbon vào quản lý chi phí đầu tư xây dựng, trong khi hệ thống định mức–đơn giá hiện hành chưa phản ánh phát thải khí nhà kính của vật liệu. Hệ thống pháp luật xây dựng mới hiệu lực từ ngày 01/7/2026 yêu cầu định mức–giá bám sát thị trường và xây dựng cơ sở dữ liệu chi phí quốc gia, mở ra điều kiện thể chế cho định mức xanh. Nghiên cứu mở rộng phạm vi tính phát thải từ cách chỉ xét quá trình nung clinker sang đánh giá vòng đời theo mô-đun của EN 15804 (ranh giới A1–A5, định lượng A1–A4), xử lý tường minh bài toán phân bổ đối với tro bay là phụ phẩm; lượng hóa phát thải tránh được (M_CO₂ = M_CO₂,tn − M_CO₂,tx; tn – vật liệu bị thay thế, tx – phương án dùng tro, xỉ) và tích hợp vào định mức xanh K* = K + CC cùng lợi ích carbon LI_CO₂ = M_CO₂ × P_CO₂. Phương pháp được minh họa cho hai trường hợp gắn dữ liệu Việt Nam: tro bay thay xi măng trong bê tông và tro, xỉ nhiệt điện làm vật liệu đắp, với giá carbon nội địa và quốc tế. Kết quả cho thấy cách tính chỉ xét quá trình bỏ sót khoảng 45% phát thải; với tỷ lệ thay thế 30%, phát thải tránh được khoảng 92 kgCO₂e/m³, song giá trị quy đổi chênh hơn mười lăm lần giữa giá nội địa và quốc tế, cho thấy định mức xanh chỉ phát huy tác dụng khi giá carbon hội tụ. Nghiên cứu đề xuất tiêu chí kép chi phí–carbon và lộ trình áp dụng phù hợp bối cảnh pháp lý mới, góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero.

Ảnh hưởng của hàm lượng quặng đuôi vàng thay thế cát thạch anh đến tính công tác, tính chất cơ học và độ bền của bê tông tính năng siêu cao

2026-10-12T03:46:08+00:00

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của quặng đuôi vàng (QĐV) thay thế cát thạch anh đến tính công tác, tính chất cơ học và một số đặc tính liên quan đến độ bền của bê tông tính năng siêu cao (UHPC). Năm cấp phối gồm cấp phối đối chứng C (0% QĐV), các cấp phối GS7, GS15, GS20 và GS30, tương ứng với mức thay thế 7%, 15%, 20% và 30% cát thạch anh bằng QĐV theo khối lượng được chế tạo và đánh giá. Kết quả cho thấy mức thay thế 7% QĐV không làm thay đổi tính công tác, với độ chảy xòe 27 cm. Tỷ lệ QĐV càng tăng độ chảy xòe càng giảm với mức thay thế 30% QĐV giảm còn 17,5 cm. Trong phạm vi khảo sát, GS7 cho kết quả cơ học tốt nhất, đạt cường độ chịu nén 148,5 MPa và cường độ chịu uốn 33,0 MPa ở 56 ngày, cao hơn C lần lượt 2,13% và 2,17%. Ở 56 ngày, GS7 đồng thời đạt xung vận tốc siêu âm (UPV) cao nhất (4771 m/s) và độ hút nước thấp nhất (1,06%), trong khi GS30 có độ hút nước 1,28%. Khi hàm lượng QĐV tăng lên 15–30%, tính chất cơ học và UPV có xu hướng giảm. Ngược lại, điện trở suất bề mặt (ESR) tăng theo tuổi dưỡng hộ và hàm lượng QĐV, đạt 350,4–418,1 kΩ.cm ở 56 ngày, cho thấy xu hướng khác biệt so với các chỉ tiêu cơ học và UPV. Tổng thể, GS7 cho thấy kết quả tốt nhất, cân bằng giữa tính công tác, các tính chất cơ học, UPV và độ hút nước trong phạm vi khảo sát, trong khi ESR cho thấy xu hướng cải thiện khi tăng hàm lượng QĐV.

Đánh giá OTTV và chi phí đầu tư các giải pháp vỏ bao che cho mô hình công trình văn phòng tại Hà Nội

2026-10-05T04:27:03+00:00

Chỉ số truyền nhiệt tổng (OTTV) biểu thị lượng nhiệt trung bình truyền qua một đơn vị diện tích vỏ bao che vào công trình, là thước đo hiệu quả nhiệt của vỏ bao che và ảnh hưởng trực tiếp đến tải làm mát. Tuy nhiên, các giải pháp đạt cùng ngưỡng OTTV có thể chênh nhau đáng kể về chi phí đầu tư. Nghiên cứu này so sánh OTTV và chi phí đầu tư ban đầu của 15 phương án vỏ bao che cho một mô hình văn phòng tại Hà Nội, với các biến số gồm WWR, vật liệu tường, kính và kết cấu che nắng. OTTV được tính bằng công cụ của VGBC, chi phí xác định từ khối lượng và đơn giá cấu phần, lấy ngưỡng OTTV tường ≤ 25 W/m² làm mục tiêu tham chiếu. Kết quả cho thấy các tổ hợp giải pháp khác nhau có thể cùng đáp ứng ngưỡng này với mức đầu tư khác nhau, và phương án OTTV thấp nhất không phải là phương án rẻ nhất. Trong các phương án đáp ứng ngưỡng OTTV mục tiêu, chi phí vỏ bao che thấp nhất ở nhóm WWR mặt đứng chính khoảng 36% và 47% lần lượt đạt khoảng 836 và 951 nghìn đồng/m² sàn.

Đề xuất quy trình thiết lập yêu cầu thông tin trao đổi dưới góc độ chủ đầu tư

2026-10-19T08:01:00+00:00

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành xây dựng, BIM ngày càng được xem là công cụ quản lý thông tin xuyên suốt vòng đời dự án ĐTXD. Tuy nhiên, thực tiễn tại Việt Nam cho thấy các yêu cầu thông tin trao đổi trong hồ sơ mời thầu chủ yếu tập trung vào các ứng dụng BIM mang tính kỹ thuật, chưa gắn kết chặt chẽ với nhu cầu quản lý và ra quyết định của chủ đầu tư. Nghiên cứu này đề xuất một quy trình thiết lập yêu cầu thông tin trao đổi (EIR) theo hướng định hướng ra quyết định, dựa trên cơ chế ánh xạ giữa mục tiêu quản lý, các quyết định và các yêu cầu thông tin tương ứng. Quy trình gồm tám bước và được mô hình hóa bằng IDEF0 nhằm đảm bảo tính logic và khả năng truy vết. Kết quả phân tích dữ liệu thứ cấp từ các gói thầu về áp dụng BIM tại Việt Nam cho thấy các yêu cầu thông tin hiện nay còn thiếu tính hệ thống và chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu ra quyết định. Nghiên cứu đóng góp một cách tiếp cận có cấu trúc, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thông tin và hỗ trợ ra quyết định trong quá trình triển khai dự án ĐTXD có áp dụng BIM.

Tác động của BIM đến hợp tác giữa các bên và văn hóa tổ chức trong dự án xây dựng tại Việt Nam

2026-11-03T02:15:56+00:00

Bài báo phân tích tác động của mô hình thông tin công trình (BIM) đến hợp tác giữa các bên và văn hóa tổ chức trong dự án xây dựng tại Việt Nam. Nghiên cứu tổng hợp bằng chứng thứ cấp gồm văn bản pháp luật có hiệu lực từ 01/7/2026, nghiên cứu tình huống về một dự án hạ tầng giao thông, nghiên cứu đa trường hợp về doanh nghiệp xây dựng và kết quả định lượng của một luận án tiến sĩ năm 2026. Năng lực quản lý và điều phối có liên hệ mạnh nhất với kết quả ứng dụng BIM, tiếp theo là môi trường hợp tác, công nghệ, nguồn nhân lực và kinh tế; thể chế có liên hệ trực tiếp yếu nhất nhưng là điều kiện nền. Văn hóa tổ chức biểu hiện qua tính phân ly giữa các tổ chức, khoảng cách quyền lực và khác biệt giữa chuyên gia BIM với nhân sự không chuyên. Bài báo đề xuất khung hợp tác ba tầng (cá nhân, tổ chức, thể chế), trong đó tầng tổ chức giữ vai trò trung tâm; khung mang tính đề xuất, chưa được kiểm định thực nghiệm.

Phân tích kết cấu mặt đường bê tông nhựa sử dụng móng cấp phối đá dăm gia cố xi măng hai lớp trên cơ sở kinh nghiệm Trung Quốc và khả năng áp dụng tại Việt Nam

2026-10-21T09:34:48+00:00

Kết cấu mặt đường bê tông nhựa sử dụng móng cấp phối đá dăm gia cố xi măng (CTB) hai lớp có tiềm năng phân bố tải trọng tốt, nhưng hiệu quả cần được đánh giá trên toàn bộ hệ kết cấu. Bài báo tổng hợp JTG D50-2017, ba cấu tạo đường cao tốc tại Trung Quốc và các tiêu chuẩn CTB mới; đồng thời đối chiếu với TCCS 38:2022/TCĐBVN và các cấu tạo mặt đường Việt Nam ẩn danh. Các ví dụ Trung Quốc khảo sát sử dụng 56–60 cm CTB kết hợp 18–34 cm vật liệu liên kết nhựa; trong khi các cấu tạo tuyến chính Việt Nam được xem xét thường sử dụng 16 cm CTB và 15–30 cm móng hạt không gia cố. Kiểm tra theo Điều 5.2.5 của TCCS 38:2022/TCĐBVN cho thấy kết quả phụ thuộc cách hiểu chiều dày móng gia cố: các nhóm Việt Nam có CTB đạt khi tính mọi lớp có nhựa phía trên, còn kết cấu Trung Quốc không đạt nếu so với tổng chiều dày CTB. Phân tích toàn văn DB37/T 4958-2025 cho thấy yêu cầu kiểm soát độ chặt riêng từng lớp và tỷ lệ lõi khoan liên kết; DB36/T 2074-2024 bổ sung các chỉ tiêu đối chứng về cường độ, co ngót và mỏi của CTB chống nứt. Kết quả phân tích chỉ ra rằng tăng chiều dày CTB chưa đủ chứng minh tuổi thọ và hiệu quả tài nguyên cao hơn. Bài báo đề xuất nguyên tắc lựa chọn tổ hợp tầng nhựa, CTB hai lớp và móng hạt dựa trên mỏi, nứt phản ánh, liên kết lớp, điều kiện nước, khả năng thi công và tiêu hao vật liệu vòng đời; cần được kiểm chứng trong điều kiện Việt Nam.