##common.pageHeaderLogo.altText##
Tạp chí Vật liệu và Xây dựng - Bộ Xây dựng

ISSN:

Website: www.jomc.vn

Đánh giá ảnh hưởng của tải trọng và dao động mực nước đến ổn định bờ sông: trường hợp nghiên cứu tại sông Ô Môn, thành phố Cần Thơ

Huỳnh Minh Hoàng , Lâm Tấn Phát , Trần Hoàn Bách , Trần Văn Tỷ , Trần Văn Tuẩn

Tóm tắt

Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm đánh giá ổn định bờ sông Ô Môn, thành phố Cần Thơ, kết hợp số liệu khảo sát thực địa với phân tích ổn định mái dốc được mô phỏng theo các mô hình tính toán chuyên ngành (GeoSlope và Plaxis 2D) theo các kịch bản mực nước và tải trọng khác nhau. Các thông số địa kỹ thuật thu thập từ hiện trường được sử dụng để phân tích ổn định bờ trong điều kiện thấm ổn định và giai đoạn mực nước hạ thấp nhanh, nhằm đánh giá ảnh hưởng của dao động mực nước và tải trọng bổ sung đến hệ số ổn định mái dốc. Kết quả nghiên cứu cho thấy quá trình hạ thấp nhanh mực nước làm suy giảm đáng kể ổn định bờ sông do áp lực nước lỗ rỗng trong thân bờ không kịp tiêu thoát, ngay cả khi lưu tốc dòng chảy không lớn. Tải trọng bổ sung trên bờ tiếp tục làm gia tăng nguy cơ mất ổn định, đặc biệt tại các đoạn có lớp đất mềm bão hòa. Sự tương đồng trong kết quả phân tích giữa hai mô hình (GeoSlope và Plaxis 2D) khẳng định tính tin cậy của các cơ chế mất ổn định được nhận diện. Nghiên cứu cung cấp cơ sở định lượng cho việc đánh giá ổn định bờ sông dưới tác động tổng hợp của yếu tố thủy văn và địa kỹ thuật, góp phần hỗ trợ công tác quản lý và giảm thiểu rủi ro sạt lở bờ sông tại các khu vực chịu ảnh hưởng mạnh của dao động mực nước theo triều ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Tài liệu tham khảo

  1. D. V. Duy, T. V. Ty, L. T. Phat, H. V. T. Minh, N. T. Thanh, and N. K. Downes, "Assessing River Corridor Stability and Erosion Dynamics in the Mekong Delta: Implications for Sustainable Management," Earth, vol. 6, no. 2, p. 34, 2025.
  2. C. N. Thắng, N. T. Bình, and T. n. V. Tỷ, "Phân tích nguyên nhân và giải pháp phòng chống sạt lở trên hệ thống kênh rạch nội đồng tỉnh An Giang," Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, vol. 61, no. 5, pp. 37-46, 2025.
  3. E. J. Anthony, G. Brunier, M. Besset, M. Goichot, P. Dussouillez, and V. L. Nguyen, "Linking rapid erosion of the Mekong River delta to human activities," Scientific reports, vol. 5, no. 1, p. 14745, 2015.
  4. Y. Gao, S. Sarker, T. Sarker, and O. T. Leta, "Analyzing the critical locations in response of constructed and planned dams on the Mekong River Basin for environmental integrity," Environmental Research Communications, vol. 4, no. 10, p. 101001, 2022.
  5. N. T. H. Điệp, V. Q. Minh, P. N. Trường, L. Thành, and L. Vinh, "Diễn tiến tình hình sạt lở ven bờ sông Tiền và sông Hậu, vùng Đồng bằng sông Cửu Long," Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, vol. 55, pp. 125-133, 2019.
  6. H. C. Hoài, N. T. Bảy, Đ. N. Khôi, and T. N. Q. Nga, "Phân tích nguyên nhân gây gia tăng xói lở bờ sông ở đồng bằng sông Cửu Long," Tạp chí Khí tượng Thủy văn, vol. 703, pp. 42-50, 2019.
  7. L. T. Phát, Đ. V. Duy, C. T. Hiếu, N. T. An, K. Lavane, and T. V. Tỷ, "Một số nhận định ban đầu về nguyên nhân gây mất ổn định bờ sông ở huyện Châu Thành tỉnh Hậu Giang," Tạp chí Khí tượng Thuỷ văn, vol. 740, pp. 57-73, 2022.
  8. C. N. Thắng, N. T. Bình, and T. n. V. Tỷ, "Xây dựng bản đồ sạt lở bờ sông, kênh rạch nội đồng tỉnh An Giang-Phương pháp có sự tham gia của cộng đồng," Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường, no. 12, pp. 64-72, 2025.
  9. N. H. Khuyên, N. T. Nụ, and B. T. Sơn, "Phân tích khả năng mất ổn định đường bờ sông Tiền qua huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang," Tạp chí Khí tượng Thủy văn, vol. 755, pp. 13-24, 2023.
  10. C. N. Thắng, P. H. H. Giang, L. H. Trí, and N. P. V. Anh, "Ảnh hưởng của tải trọng đến ổn định bờ sông Ông Chưởng, tỉnh An Giang," Tạp chí Vật liệu và Xây dựng-Bộ Xây dựng, vol. 13, no. 06, pp. 84-Trang 89, 2023.
  11. T. T. Kim et al., "Modifying BEHI (Bank Erosion Hazard Index) to map and assess the levels of potential riverbank erosion of highly human impacted rivers: a case study for Vietnamese Mekong river system," Environmental Earth Sciences, vol. 82, no. 23, p. 554, 2023.
  12. D. V. Duy et al., "Evaluating Water Level Variability Under Different Sluice Gate Operation Strategies: A Case Study of the Long Xuyen Quadrangle, Vietnam," Hydrology, vol. 12, no. 5, p. 102, 2025.
  13. P. L. M. Duyên, N. V. Bé, Đ. T. Anh, and V. P. Đ. Trí, "Ứng dụng mô hình thủy lực một chiều (1D) kết hợp với hai chiều (2D) trên đoạn Sông Hậu," Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, no. 45, pp. 82-89, 2016.
  14. N. T. Tựu and V. P. Đ. Trí, "Động thái dòng chảy ở vùng Tứ Giác Long Xuyên dưới tác động của đê bao ngăn lũ," Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, no. 25, pp. 85-93, 2013.
  15. Chi cục Thủy lợi Thành phố Cần Thơ. "Hồ sơ thiết kế kè sông Ô Môn" 2025.
  16. Viện Khoa học Tài nguyên Môi trường và Biến đổi khí hậu. "Mực nước đặc trưng năm trạm Long Xuyên – sông Hậu," 2024.
  17. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. "Tiêu chuẩn ngành 14TCN 141-2005 Quy phạm đo vẽ mặt cắt, bình đồ địa hình công trình thủy lợi các tỷ lệ 1:200; 1:500; 1:1000; 1:2000; 1:5000," 2005.
  18. Bộ Khoa học và Công nghệ. "Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2737:2023 về tải trọng và tác động," 2023.