Kinh tế tuần hoàn trong sản xuất vật liệu xây dựng: hiện trạng, tiềm năng và giải pháp thực hiện

Tóm tắt

Bối cảnh cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đòi hỏi sự chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang mô hình kinh tế tuần hoàn (KTTH). Ngành sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD) là một trong các ngành có mức tiêu thụ tài nguyên và phát thải khí nhà kính lớn. Bài báo tổng hợp kết quả điều tra, khảo sát và phân tích nhằm đánh giá hiện trạng, tiềm năng áp dụng KTTH trong các tiểu ngành VLXD tại Việt Nam (xi măng, gốm sứ, kính xây dựng, gạch ốp lát, gạch nung và không nung), đồng thời đề xuất giải pháp và lộ trình triển khai phù hợp với bối cảnh quốc gia. Kết quả nghiên cứu chỉ ra: (i) ngành VLXD có tiềm năng lớn trong việc sử dụng các loại chất thải công nghiệp làm nguyên liệu, nhiên liệu thay thế; (ii) việc áp dụng KTTH có thể giảm phát thải CO₂, tiết kiệm tài nguyên và chi phí xử lý chất thải; nhưng (iii) vẫn tồn tại nhiều rào cản kỹ thuật, pháp lý và thị trường. Trên cơ sở kết quả phân tích, bài báo đề xuất một bộ giải pháp đồng bộ về chính sách, công nghệ, quản lý và tài chính cùng lộ trình ba giai đoạn (2025–2030: thí điểm; 2030–2040: mở rộng; 2040–2050: tích hợp và hoàn thiện). Các kiến nghị cụ thể nhằm mục tiêu tạo thuận lợi cho việc đưa KTTH vào thực tiễn sản xuất VLXD tại Việt Nam, góp phần đạt các mục tiêu phát triển bền vững và cam kết giảm phát thải quốc gia.