Chuyển đổi thể chế trong quản lý trật tự xây dựng theo quy hoạch: phân tích từ góc độ mô hình chính quyền đô thị hai cấp tại Việt Nam

Tóm tắt

Bài báo tập trung phân tích những chuyển biến căn bản trong công tác quản lý trật tự xây dựng theo quy hoạch tại Việt Nam, đặt trong bối cảnh cải cách thể chế với việc áp dụng mô hình chính quyền đô thị hai cấp (cấp tỉnh/thành phố và cấp xã/phường). Bằng phương pháp phân tích tài liệu và tổng quan lý thuyết, bài viết làm rõ ba vấn đề trọng tâm: (1) Bản chất pháp lý và nội hàm của quản lý trật tự xây dựng theo quy hoạch như một công cụ hiện thực hóa không gian đô thị; (2) Sự chuyển dịch từ cơ chế “ủy quyền” sang “phân quyền” và cá nhân hóa trách nhiệm tại cấp cơ sở theo mô hình mới; (3) Những thách thức đan xen giữa khung pháp lý còn độ trễ, áp lực kinh tế - đô thị hóa và năng lực thực thi. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, hiệu quả của mô hình hai cấp phụ thuộc vào tính đồng bộ giữa việc hoàn thiện thể chế phân quyền, số hóa triệt để dữ liệu quy hoạch và xây dựng năng lực chuyên môn cho đội ngũ “công chức tuyến đầu”. Bài báo đề xuất hàm ý chính sách nhằm tăng cường tính khả thi và hiệu lực của công tác quản lý trật tự xây dựng trong giai đoạn chuyển đổi thể chế hiện nay.